خدایا فانوس راهم باش

دلنوشته ها با عکس های که خودم می گیرم با شما به اشتراک میزارم

معرفی کتاب تنهاترازتنها از زندگی نامه امام مجتبی(ع)

ارسال شده در 11 خرداد 1397 توسط فانوس در بدون موضوع

تنهاتر از تنها (کوتاهه‌هايي از زندگاني امام مجتبي(ع)) - تنهاتر از تنها (کوتاهه‌هايي از زندگاني امام مجتبي(ع)) - مهدي قزلي - شرکت سهامي کتابهاي جيبي وابسته به انتشارات اميرکبير، چاپ اول 1389 - شابک: 3- 217-303- 964-978 - قيمت: 1500 تومان در روزگاري که تشخيص سره از ناسره و خوب و بد سخت شده است، آشنايي با تاريخ زندگاني، شخصيت و سيره‌ي معصومين(ع) که منبع صدور حق و حقيقت بوده و هستند، ضرورتي غيرقابل انکار است. مجموعه‌ي چهارده معصوم سعي دارد با تأمل و دقت در زندگاني حضرات نور و متکي بر فرم کوتاهه نويسي و ساده نويسي در نثر، زمينه‌ي آشنايي سريع و صريح با ايشان را فراهم کند. قطعاً شناخت دقيق سير و سيره‌ي معصوميت احتياج به تأمل و مطالعه‌ي بيشتري دارد و اين مجموعه کفاف نگاه پژوهشگرانه را نخواهد داد ولي طعم شيرين زندگي با خدا و براي خداي ايشان را در کام مخاطب باقي خواهد گذاشت. همچنين در مقدمه‌ي کتاب ذکر شده است بدليل انتخاب بعضي از ماجراهاي زندگاني معصومين، بسامد بالاي استفاده از نام ايشان و انتخاب زبان ساده و نسبتاً داستاني، گاهي نام و افعال حضرات با خطاب مفرد و بدون تشريفات کلامي مرسوم استفاده شده است که اين اتفاق هيچ نسبتي با بي احترامي نسبت به ايشان ندارد. کتاب تنهاتر از تنها چهارمين اثر از سري مجموعه کتابهاي چهارده معصوم، درباره‌ي زندگاني امام حسن مجتبي(ع) به قلم مهدي قزلي مي‌باشد. نويسنده در مقدمه چنين بيان مي‌کند که؛ وقتي چراغ خانه‌ي فاطمه و علي به نور حسن روشن شد، شايد خوشحال‌ترين مرد روي زمين پيامبر بود. دوست و دشمن در تاريخ به علاقه‌ي بي حد پيامبر به حسن و برادرش اذعان داشته و دارند. اين بود تا روزي که اميرالمومنين از دنيا رفت و مردم با نوه‌ي پيامبر و وصي اميرالمومنين به عنوان خليفه بيعت کردند. خبر شهادت حضرت علي، معاويه را خوشحال کرد ولي خبر خلافت امام حسن سخت او را به فکر فرو برد. چون هيچ بهانه‌اي براي مخالفت با حسن(ع) نداشت . . . مؤلف سعي کرده زندگاني امام حسن را در جمله‌هايي کوتاه و دلنشين و با کلامي ساده و روان و در بخش‌هايي کوتاه و بدون حاشيه بيان کند تا جذابيتش براي خواننده بيشتر باشد، بطور مثال درباره‌ي ولادت امام حسن چنين نقل کرده است: بچه‌ي اولشان بدنيا آمد. فاطمه به علي گفت: اسمش را چه مي‌گذاري؟ علي گفت: بگذار ببينيم پيامبر چه مي‌گويد. بچه را که در پارچه‌ي زردي پيچيده بودند، بردند پيش پيامبر. پيامبر گفت: مگر نگفته بودم او را در پارچه زرد نپيچيد. آن پارچه را کنار گذاشت و پارچه‌اي سفيد دورش پيچيد. گفتند: آورده‌ايم برايش اسم انتخاب کنيد. پيامبر گفت: بگذاريد ببينم خدا چه مي‌گويد. جبرئيل نازل شد و گفت: علي براي تو مثل هارون است براي موسي. اسم پسر علي را همان اسم پسر هارون بگذار؛ «بشر». پيامبر گفت: ولي زبان ما عربي است. گفت: اسمش را بگذار حسن؛ يعني زيبا، خوب. پيامبر در گوش راست حسن اذان گفت و در گوش چپش اقامه. گوسفندي برايش عقيقه کرد و گفت موي سرش را در روز هفتم بتراشند و هم وزن آن نقره صدقه بدهند. يک روز سجده‌ي پيامبر در نماز جماعت طولاني شد. بعد از نماز مردم سراغش رفتند و پرسيدند: سجده نماز امروز طولاني‌تر از نمازهاي ديگر شد. دستوري از خدا داشتيد يا وحي‌اي نازل شد؟ پيامبر گفت: نه پسرم حسن پشتم سوار شده بود، نخواستم عجله کنم تا هر کاري مي‌خواهد انجام بدهد. هروقت حسن مي‌خواست سوار اسب شود، عبدالله پسر عباس که سن و سالي داشت و مردي دانشمند بود، مي‌دويد و کمک مي‌کرد و لباسش را روي اسب مرتب مي‌کرد. يک نفر به او گفت: تو از حسن بزرگتري، چرا خودت را با اين کارها کوچک مي‌کني. ابن عباس عصباني شد و گفت: اي احمق! تو اين جوان را مي‌شناسي؟ حسن پسر رسول خداست فکر مي‌کني اين نعمت خدا نيست که من رکابش را بگيرم و براي سوار شدن و لباسش را مرتب کنم؟ وقتي در جنگ صفين دستور حمله‌ي عمومي داده شد. اميرالمومنين ديد حسن هم آماده شد و راه افتاد. گفت: جلوي اين پسر را بگيريد. من بايد مواظب حسن و برادرش حسين باشم که مبادا نسل رسول خدا قطع شود. وقتي امام حسن صلح با معاويه را پذيرفت، امام حسين از ايشان پرسيد: چه چيز باعث شد حکومت را واگذار کني؟ امام حسن نگاهي به برادرش کرد و جوابي داد که او بهتر از هرکس ديگري معني آن را مي‌فهميد: همان چيزي که قبل از من پدرت را وادار کرد حکومت را واگذار کند. يکي از دوستداران حسن رفت پيشش و گفت: اي پسر رسول خدا تحقيرمان کردي! ما شيعيان را برده‌ي ديگران کردي. امام گفت: چرا؟ آن مرد جواب داد: چون حکومت را به طاغوت دادي. امام گفت: به خدا صلح نکردم مگر اينکه اطرافم ياوري نديدم. اگر ياوري داشتم، شب و روز مي‌جنگيدم تا خدا بين ما داروي کند. من مردم کوفه را شناخته‌ام و آزمايششان کرده‌ام . . . اينها پايبند قول و قرارشان نيستند. مي‌روند و مي‌آيند و حرفهايي از وفاداري مي‌زنند، دلشان با ماست ولي شمشيرشان با دشمن. وقتي امام تصميم به ترک کوفه کرد هنوز خيلي دور نشده بود که پيکي از جانب معاويه آمد و گفت: خوارج عليه معاويه قيام کرد و معاويه از امام خواسته تا به کوفه برگردد و با آنها بجنگد. معاويه مي‌خواست با اين مأموريت چهره حکومت خودش را مقبول کند و از طرفي بدون زحمت از دست خوارج راحت شود. امام که معاويه را خوب مي‌شناخت جوابي برايش فرستاد تا ديگر از اين پيشنهادها ندهد: به خدا من به خاطر حفظ خون مسلمانها دست از جنگ با تو کشيدم. فکر نمي‌کنم درست باشد به خاطر تو با گروه ديگري بجنگم که به خدا اگر قرار به جنگيدن باشد، تو از همه واجب‌تري! وقتي امام وضو مي‌گرفت، رنگش زرد مي‌شد و بدنش مي‌لرزيد. وقتي علتش را مي‌پرسيدند، جواب مي‌داد: هيچ مي‌دانيد جلوي چه کسي مي‌خواهم بايستم. وقتي هم به در مسجد مي‌رسيد مي‌گفت: خدايا مهمانت جلوي در خانه‌ي توست. پس از زشتي‌هايي که در وجود من هست به زيبايي‌ها و خوبي‌هايي که داري بگذر اي بزرگوار. امام حسن به برادرش امام حسين وصيت کرد: وقتي از دنيا رفتم بعد از غسل و کفن، تابوتم را به سمت قبر پدربزرگم رسول خدا ببر تا زيارتي کرده باشم و بعد ببر پيش مادربزرگم فاطمه دختر اسد و آنجا دفنم کن. مردم فکر خواهند کرد شما مي‌خواهيد مرا کنار پيامبر دفن کنيد جلويتان را مي‌گيرند. شما را به خدا قسم نکند به خاطر من به اندازه‌ي شيشه‌ي حجامتي خون ريخته شد. خبر شهادت امام که پخش شد، شهر مدينه تعطيل شد و مردم شهر و اطراف براي مراسم تشييع آمدند. شهرهاي مکه و مدينه هفت روز عزاي عمومي داشتند و بازارها تعطيل بود. زن‌هاي بني هاشم هم تا يک ماه عزاداري مي‌‌کردند و تا يکسال لباس نو نپوشيدند.

نظر دهید »

نقد کتاب فتح اندلس

ارسال شده در 10 خرداد 1397 توسط فانوس در بدون موضوع

نقد و بررسی کتاب تاریخ اسلام و ادبیات عرب در آندلس
چاپ ایمیل
نوشته شده توسط داود باوفا و حسن احمدی منتشر شده در 25 مرداد 1394 بازدید: 693
آندلس سرزمینی زیبا و حاصلخیز و خوش آب و هوا، و دارای گونه های مختلف محصولات کشاورزی و دامداری بود و با مهاجرت تازه واردان مسلمان هنر ها و مشاغل و ابتکارات تازه تری بر مهارت های پیشین و موجود در آنجا افزوده شد.

کتابخانه ها تاسیس گردید. مباحثات، ترجمه ،تحصیل و اموزش و مسافرت های علمی به شهرهای دور و نزدیک همچون قیروان در تونس و مصر و شام بغداد رونق فراوانی در شئون مختلف زندگی مردم آنجا پدید آورده و خون تازه ای در رگ های جنبه های مختلف آن روان گردانید و جنب جوش همه جانبه ای را موجب شد.
اسپانیا، قبل از ورود مسلمانان به این سرزمین، قرونی متمادى زیر نفوذ حکومت رومی‏ها به سر می‏برد تا آن که در قرن پنجم میلادى، قبایل «واندال» به این سرزمین هجوم بردند و بر آن تسلط یافتند و از آن تاریخ به بعد اسپانیا (واندالوسیا) یا «سرزمین واندالها» نامیده شد و اعراب مسلمان با تغییر اندکى آن را «آندلس»یا جزیره نامیدند. در اوایل قرن ششم میلادى (۵۰۷ م) قبایل «گوت غربى» به اسپانیا حمله کردند و واندالها را از آن سرزمین راندند و خود حکومت مستقل و نیرومندى تشکیل دادند که قلمرو آن از کناره‏هاى رودخانه «لوار»تا ساحل جنوبى اسپانیا گسترش یافت، ولى چند سالى طول نکشید که فرنگان از شمال به جنگ برخاستند و آنان را از فرانسه بیرون راندند.

از آن زمان به بعد، گوتها در اسپانیا سکونت گزیدند، «طلیطله»را مرکز حکومت خود قرار دادند و براى کشور نوپاى خود، قوانین و نظاماتى وضع کردند که از روح تمدن و نظامات روم مایه می‌گرفت . این اقوام و همچنین واندالها به مسیحیت گرویدند و مدت دویست سال بر اسپانیا فرمان راندند تا هنگامی که مسلمانان اسپانیا را فتح کردند.

محمد عبدالله عنان، وضع اجتماعى آندلس قبل از فتح شدن بدست مسلمانان را چنین توصیف می‌کند: «دولت گوت مدتها پیش از این، روى در سراشیب ضعف و سقوط نهاده بود و جامعه اسپانیا به انواع شوربختی‏ها و بینوایی‏ها دچار شده بود. ستم حکام و خونریزى در طول سالها، از پایش درآورده بود، گوتها بمعنى واقعى کلمه حکم یک ملت را نداشتند. با ساکنان جزیره چنان اختلاطى که از غالب و مغلوب و حاکم و محکوم، ملتى واحد پدید آورد، حاصل نکردند. گوتها همواره احساس غلبه و سرورى داشتند. تیول‌ها و اراضى وسیع در اختیار ایشان بود و حکام و فرمانروایان و اشراف از میان ایشان برگزیده می‌شدند.

توده عظیم ملت را طبقه متوسط و تنگدست و زارعان وابسته به زمین، تشکیل می‏دادند و سروران و مالکان بر آنان حق مرگ و زندگى داشتند. در کنار این سروران، روحانیان بودند که آنان را نیز از سلطه و نفوذ بهره کافى بود. گوتها با وجود خشونت‌شان مردمی‌دیندار و مؤمن بودند، از این رو، کشیشان همواره ایشان را زیر نفوذ معنوى خود می‏داشتند و توانستند قوانین و نظاماتى به سود خود تنظیم کنند و نحوه تفکر کلیسا را بر گوتها تحمیل کنند.

کشیشان، این نفوذ معنوى را در راه به دست آوردن منافع مادى، چون افزودن به ضیاع و عقار خویش به کار می‏گرفتند و با کشاورزان همانند بردگان رفتار می‏کردند. از این رو ثروت همه مملکت در دست گروه معدودى از طبقه ممتاز یعنى اشراف و روحانیان گرد امد. و آنان از کلیه نعمتهای مادى برخوردار گردیدند. اما عامه مردم در نهایت محرومیت و بینوایى به سر می‏برد و انواع ستم و تجاوز را تحمل می‌کرد و او بود که به عوض طبقات ممتاز، بار مالیاتهاى خردکننده را به دوش می‌کشید و در مزارع اشراف و روحانیان با رنج فراوان به بیگارى گرفته می‌شد. فشارى که از این نوع بردگى بر آنان وارد می آمد، عزت و کرامت را از آنان ربوده بود.» بنابراین بر اساس انچه از سخنان عنان برداشت می شود این است که جامعه اسپانیا، مقارن ورود اسلام بدان سرزمین آبستن انقلابی بزرگ بود، انقلابی که نیازمند جرقه ای از درون و یا از بیرون بود. بعد از اینکه موسی بن نضیر در شمال افریقا پایه های حکومت خود را مستحکم کرد و اطلاعات خوبی درباره اوضاع سیاسی و اجتماعی آندلس بدست آورد، با خلیفه اموی ولید بن عبدالملک وارد نامه نگاری شد و از خلیفه کسب تکلیف کرد. ولید بن عبدالملک از موسی بن نضیر خواست در این باره تجسس های لازم را کرده و اطلاعات کامل را بدست آورد و سپس به آندلس حمله کند.

بر اساس انچه در مقدمه فوق گفته شد، در پژوهش حاضر، به نقد و بررسی کتاب تاریخ اسلام و ادبیات عرب در آندلس(اسپانیا) خواهیم پرداخت. کتاب مورد نظر نوشته دکتر عبدالمهدی یادگاری می باشد. وی دارای مدرک کارشناسى زبان و ادبیات عرب از دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۲، کارشناسى ارشد زبان و ادبیات عرب از دانشگاه امریکایى بیروت در سال ۱۳۴۶، دکتراى زبان و ادبیات عرب از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۲ می باشد. اثر مورد نظرتوسط انتشارات ژرف در سال ۱۳۹۱ منتشر شده است.

درباره تاریخ سیاسی آندلس به صورت کلی به مباحثی اشاره شد. درباره تاریخ ادبیات عرب در آندلس هم لازم است متذکر شویم که شرح مفصل تاریخ ادبیات عرب در اسپانیا لا اقل این امکان را به ما خواهد داد که‌ پنج یا شش دوره از ادوار تاریخ آنرا که مرتبط با تاریخ سیاسی نیز میباشد مشخص نمائیم.‌ ولی آسانتر از آن اینست که دو دوره نسبتا طولانی را که هریک شامل چهار قرن است‌ در نظر بگیریم و در این باره دو نکته را یاداور شویم:

اول انکه از ابتدای فتح آندلس تا زمان مرابطین،امرا،خلفا و سلاطین در اسپانیا حکومت میکردند و اگرچه آنان خود را مدافعان دین اسلام میخواندند، لیکن هیچگاه دقیقا برطبق قوانین و مقررات مذهبی عمل نمیکردند در صورتیکه پس از آنها مرابطین و موحدین‌ همواره در گرو اندیشه‌ها و افکار مذهبی بودند.

دوم انکه تا پایان حکومت ملوک الطویف،ادبیات مخصوصا شعر دارای صبغه غیر دینی بود ولی پس از مرابطین علوم دینی گسترش عظیم یافت و جنبه دینی در ادبیات‌ فزونی گرفت و همزمان با این امر،علوم عادی و محض نیز بطور مؤکد تغییر جهت داد.

نگاهی کلی به محتوای کتاب:

بخش نخست: آشنایی با آندلس

نویسنده در این فصل، به بررسی مباحثی چون آندلس چیست و کجاست؟ چگونه مسلمانان اسپانیا را آندلس نامیدند؟ طارق بن زیاد کیست و از کجاست ؟ می پردازد.

آن چیزی که در این بخش ارائه شده به لحاظ کمیت در حدود چهار صفحه می باشد که اطلاعات ارائه شده بسیار ناچیز و فاقد انسجام لازم می باشد. از سوی دیگر نویسنده محترم، به منابع اصلی تکیه نکرده است در صورتی کتاب ارزشمند العبر ابن خلدون در این باره اطلاعات بسیار ارزشمندی دارد، ولی متاسفانه از آن هیچ استفاده ای نشده است. درباره نقدهای وارده بر این اثر در بخش، نقد محتوایی به صورت مفصل بحث خواهد.

بخش دوم: تقسیم بندی دوره های زندگی عرب و مسلمانان در آندلس:

زندگی مسلمانان در آندلس،به طور کلی در چهار دوره قابل بررسی می باشد:

۱-نخستین دوره:دوره والیان بنی امیه در آنجا است که از سوی خلیفه ی اموی مقیم در شام تعیین می گردیدند.این دوره از سال(۹۲ تا ۱۳۸ ه.ق) که نزدیک به نیم قرن است،ادامه داشت،که با فتح و کشور گشایی،شورش و آشوب همراه بود.تا این که عبد الرحمن الداخل از شام گریخت، و به آندلس آمد، و حکومت ساقط شده بنی امیه در شام را در آندلس بر پا ساخت. عبدالرحمن داخل یا عبدالرحمن اول،دولت والیان،یعنی جانشینان خلیفه را برانداخت و چون خود نوه هشام بن عبد الملک بن مروان اموی بود، لذا دولت و خلافت اموی را در آندلس اعلام نمود. دوره والیان از لحاظ علوم و ادبیات و فرهنگ و تمدن برخوردار نبود .

۲-دوره دوم:برقراری دولت امویان و ملوک الطوائف در آندلس بود که تا سال( ۴۸۴ ه.ق) ادامه داشت.

در این دوره آندلس از آرامش و آسایشی بهتر و بیشتر ی برخوردار بود. همچنین این دوره پیشرفت فرهنگ و تمدن را همراه داشت و از لحاظ علوم و ادبیات و هنر و صنعت که تا حدی به آنچه در مشرق اسلامی (بغداد،شام،مصر) می گذشت شباهت داشت. اگر چه به پای آن نمی رسید.
۳-دوره سوم:دوره ای است که بربریان بر سر کار آمدند و دو دولت مرابطین و دولت موحدین را تأسیس نمودند و تا سال( ۶۳۰ه.ق)طول کشید. این دوره به رکود فرهنگ و تمدن و آداب و علوم شناخته شد.

۴-دوره ی چهارم:که تا سال( ۸۹۷ ه.ق) طول کشیده شد.در این دوره دو خاندان بنی هود و بنی الاحمر با مرکزیت شهر غرناطه در جنوب آندلس اعلان استقلال نمودند. زندگی مردم در آنجا نسبتا رونق گرفت و نهضت ادبی علمی عمرانی پا گرفت تا اینکه اسپانیایی های پراکنده و متفرق با هم متحد شدند و یکی پس از دیگری، یکی یکی شهر ها را از دست مسلمانان بیرون کردند و بالاخره بر تمام آندلس عربی استیلا یافته و اسپانیای مسیحی را مجددا به وجود آوردند .

بخش سوم: آغاز جنبش فرهنگی در آندلس اسلامی

آموزش و تعلیم در آندلس از مکتب داری و تحصیل در مکتب آغاز گردید و برای بزرگسالان بیشتر زبان عربی و فقه و حدیث، آن هم در مساجد و خانه های برخی استادان برگزار می گردید که غالبا از روی کتاب های تقلیدی مشرق اسلامی گفته می شد و صورت اسامی کتابهایی که از مشرق به آندلس آمده بود در فهرست «ابن خیر» مندرج گردید و ابن حزم آندلسی به مقایسه و مطابقه ی کتاب های وارده به آندلس و همچنین کتاب های آندلسیان در برخی زمینه ها که به دستش رسیده بود پرداخته است.

بخش چهارم:پیدایش شعر عربی و تحول آن در آندلس

شعر عربی در آندلس با شاعران تازه وارد اغاز گردید. «ابوالاجرب،جعونه بن الصمه کلابی» را در ردیف «جریر و فرزدق» دانسته اند که با آن دو همزمان بود. از «جعونه» شعر چندانی به جای نمانده و لذا او را دنباله رو پیشینیان می دانند و نه نو گویان؛ تا اینکه کسانی از نوآوری های شاعران مشرق همچون «ابونؤس و ابو تمام» تقلید کردند و کسانی به مشرق رفتند و با شاعران نو سرا نشست و برخواست نمودند و مستقیما از آنان دریافتند همچون؛ «عثمان بن المثنی نحوی و مومن بن سعید».

مکتب داران آندلس در نشو و نمای شعر عربی آندلسی نقش بسزایی داشتند که برای شاگردان خود می سرودند یا شعر دیگران را توضیح و تفسیر می نمودندکه «عباس بن ناصح» یکی از همین مودبان یا مکتب داران بود.

نویسنده در ادامه این بخش به بررسی ویژگی های ادبیات و سردمداران آن در دوره خلافت امویان می پردازد و در این باره می نویسد:

از آنجا که بنی امیه دولت خود را در آندلس تداوم دولت اموی خود در شام می انگاشتند، لذا مردمی که در آندلس بودند مشرق زمین را پیشوا و پیشکسوت خود می دانستند. به همین جهت ادبیات آندلسی در لفظ و معنی چندان تفاوتی با انچه در بغداد و شام و مصر بود نداشت. برای مثال کتاب العقد الفرید نوشته ابن عبدربه آندلسی تقلیدی از کتاب های شرق بود و اگر بخشی از آن به آندلس مربوط نمی گردید همه آن را از نوشته های مشرق زمین می پنداشتند.چرا که وقتی الصاحب بن عباد آن را دید گفت:کالای خودمان است که به ما برگشته (هذه بضاعتنا ردت الینا). اما شعر عربی در آندلس متانت و استحکام جاهلی و عباسی را نداشت بلکه پیرو و دنباله رو اینان بود تا آنجا که خودشان ابن هانی آندلسی را متنبی غرب و آندلس و ابن زیدون آندلسی را بحتری غرب و آندلس می گفتند که تصویر و نسخه برداری از شرق می نمود.

بخش پنجم: ویژگی های لهجه عربی مردم آندلس

نویسنده در این بخش، بر اساس کتاب «لحن العامه»، نوشته دکتر عبدالعزیز مطر، مواردی از گویش مردم عرب آندلس را گرد آورده است.

بخش ششم: اوضاع فکری و فرهنگی در آندلس

رونق زندگی مردم در آندلس به حد شایسته ای رسیده بود، بویژه در کار کشت و کشا.ورزی، اقتصاد و بازرگانی، ساختمان و کاخ سازی؛ و هنوز قرن دوم هجری به پایان نرسیده بود که فقهای مالکی در آندلس ظهور کردند. مانند: ابن الماجشون، محمد بن مزین، عبدالملک بن حبیب، اصبغ بن الفرج…

همچینین شاعران و سرایندگانی چون ابن الحسین التمیمی و دخترش حسانه، و تمام بن علقمه، و یحیی بن الحکم بن الغزال که شعری بسان شعر ابونواس داشت، و محمد بن یحیی القلفاط و ابن عبدربه…

برخی از این دانشمندان در اثر کوشش برای رقابت با مشرق اسلامی و برخی دیگر، در اثر تشویق شدن به کسب علم و کمال، و برخی بر اثر همت والای پدران خود در فراگیری علم و دانش، کوشیدند. ولی همواره مشرق اسلامی الگوی کار آنها بود. بهر حال زندگی زندگی فکری، فرهنگی و اجتماعی مردم آندلس دگرگون شده بود و راه پیشرفت و ترقی را می پیمود تا آنجا که مسیحیان نیز به فراگیری زبان عربی، و علوم اسلامی روی آوردند و پادشاهان در گرامی داشت دانشمندان، ادیبان و شاعران و هنرمندان دریغ نمی ورزیدند. و آنان را به خود و دربار خود نزدیک نموده و گرامی میداشتند. برای نمونه، از فقهای آندلسی: عیسی بن دینار مالکی(ت۸۲۷م)، العتبی(ت۸۶۹م)، ابن حزم(ت۱۰۶۴م)، باقی بن مخلد(ت۸۸۹م) المنذر بن سعید البلوطی(ت۹۶۶م) و از فیلسوفان آندلسی(ابن مسره(ت۹۳۱م) و از تاریخ نویسان آندلسی: احمد الرازی(ت۹۵۳م) الخشنی(ت۹۷۱ یا۹۸۱م) که تاریخ قضات قرطبه از جمله کتب تاریخ آنجاست.

بخش هفتم: هنرهای شعری هفتگانه

نویسنده در این بخش به گونه های تازه ای در شعر عرب می پردازد که تحت عنوان، الفنون الشعریه السبعه معروف می باشد.مهمترین این گونه ها عبارتند از:

۱-الموالیا، ۲-کان و کان، ۳-القوما، ۴- الدوبیت، ۵-السلسه، ۶-الموشح، ۷- الزحل

این انواع را در شعر قدیم عربی ما نمی یابیم، که هر کدام از آنها در دوره ای پدید آمده، مثلا موشح در قرن سوم هجری در میان عرب مقیم در آندلس ابداع گردید و به دنبالش زجل را ساختند که از آنجا به جاهی دیگر پراکند، موالیا، کان و کان، القوما…در بغداد و عراق و سپس به کشورهای عربی دیگر رفت.

بخش هشتم: پیدایش شعر موشح در آندلس

واژه موشح، از وشاح به معنای حمایل است. اما موشح آن حمایل پر زرق و برق و جواهر نشان و گرانبها و خیره کننده ای را منظور است که برخی زنان برای دلفریبی، جلوه گری، عشوه گری… استفاده می کنند.

سرآمد این تحول را باید زریاب بدانیم که که ورود وی به آندلس تحول شگرفی در غنا و موسیقی پدید آورد و آداب جامعه بغداد را در آنجا گسترانید. به هر حال زریاب در آندلس درصدد برآمده بود که با گروه کار آزموده ای که با خود به آندلس آورده بود، هر چه بهتر و بیشتر توجه هواخواهان لهو و لعب و هزل و فکاهه سرگرمی و خوشگذرانی و بی خبری و وقت گذرانی را به خود جلب کند.

بخش نهم: شرح حال شاعران عرب نام اور طبقه دوم، در آندلس

نویسنده در این بخش به شرح حال شاعران بزرگ آندلس پرداخته است. از مهمترین این شاعران می توان از یحیی بن حکم جیابی ملقب به غزال، همزمان با عبدالرحمان خلیفه اموی نام برد که تا بخشی از خلافت محمد بن عبدالرحمان می زیست. ابومروان، مومن بن سعید بن ابراهیم بن قیس، یکی دیگر از شعرای معروف قرطبه است که اوازه اش در زمان امیر محمد پیچید.

نقد و بررسی محتوایی کتاب:

پژوهش حاضر را می توان از چند جنبه مورد نقد و بررسی کرد: نخست از نگاه ساختاری کتاب، دوم از نگاه علائم و فنون نگارش ادبیات فارسی، سوم از نگاه روش تحقیق و چهارم از لحاظ محتوایی.

با نگاهی کلی به اثر مورد نظراولین نکته ای که به چشم می خورد این است که پژوهش حاضر فاقد فهرست مطالب و منابع ماخذ و فاقد فصل بندی مشخص است. برای مثل: خواننده بعد از فصل پنجم یکدفعه از فصل نهم سر در می آورد که در بخش های دیگر هم این ایراد وجود دارد که اصولا برای خواننده گیج کننده می باشد. نقد دیگر در همین بخش ساختاری، این است که فصل اول چهار صفحه می باشد، فصل دوم ده صفحه و فصل سوم فقط هشت خط می باشد.

از آنجایی که کتاب مورد نظر بعد از درگذشت دکتر یادگاری به چاپ رسیده است به نظر می رسد که اثر مورد نظرجزوه ی درسی بوده است که در سر کلاس های دانشگاه تدریس می شده و اکنون با همان وضعیت بدون اینکه نظم و انسجام لازم را داشته باشد به چاپ رسیده است. چرا که وقتی اثر مورد نظررا مطالعه می کنیم، ساختار نوشتاری یک ساختاری علمی کتابی نیست بلکه بیشتر ساختاری گفتاری است که در آن فنون نگارش علمی و ادبی رعایت نشده است.

با این حال مهمترین نقدی که بر این کتاب وارد است اینکه کتاب مورد نظر از یک روش نگارش علمی خاص تبعیت نمی کند. به گونه ای که از هر بخشی از تاریخ و ادبیات آندلس بخشی انتخاب شده و در کنار هم آورده شده است که آن هم فاقد هر گونه نظم و انسجام محتوایی است. به گونه ای که برای نمونه در فصل اول نویسنده از آندلس صحبت کرده است برای کسی که هیچ شناختی از تاریخ آندلس ندارد با مطالعه فصل اول هیج شناختی از تاریخ و جغرافیا و اوضاع فکری و فرهنگی آندلس بدست نمی اید.

مهمترین ارزش کتاب مورد نظر این است که باعث شود که محققان حوزه تاریخ اسلام خلاء موجود در حوزه تاریخ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حتی ادبیات عرب در آندلسی را احساس کرده و در این راه تلاس خود را برای نگارش متون علمی ارزشمند همت بگمارند.

در پایان فهرستی ازمهمترین کتاب ها در حوزه تاریخ آندلس را برای اگاهی و مطالعه خواننده گان معرفی می کنیم.

احمد، بلاغه العرب‌ فى‌ الاندلس-کامل‌ کیلانى‌، نظرات‌ فى‌ تاریخ‌ الادب‌ الاندلسى‌- جودت رکابى‌، فى‌ الادب‌ الاندلسى‌- عبدالعزیز اهوانى‌، الزجل‌ فى‌ الاندلس- بطرس بستانى‌، ادباء العرب‌ فى‌ الاندلس- احسان عباس‌، ‌تاریخ‌ الادب‌ الاندلسى‌- عبدالعزیز عتیق‌، الادب‌ العربى‌ فى‌ الاندلس- سعد اسماعیل شلبى‌، الاصول‌ الفنیه للشعر الاندلسى‌- مصطفى شکعه، الادب‌ الاندلسى‌،- منجد مصطفى بهجت‌، ‌، الاتجاه‌ الاسلامى‌ فى‌ الشعر الآندلسى‌- ابراهیم‌ بیضون‌، الامراء الامویون‌ الشعراء- فوزی‌ عیسى‌، سائل‌ اندلسیه، – على‌ بن‌ محمد، النثر الادبى‌ الاندلسى‌- محمد رضوان دایه‌، المختار فى‌ الشعر الاندلسى‌…
پایگاه عبرت پژوهی
داود باوفا کارشناس ارشد تاریخ، حسن احمدی کارشناس ارشد تاریخ

نظر دهید »

معرفی سایت پژوهشکده باقرالعلوم

ارسال شده در 10 خرداد 1397 توسط فانوس در بدون موضوع

سایت پژوهشکده باقرالعلوم
 بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی واسلامی

اهداف بانک اطلاعات باقرالعلوم[ ع]
اهداف پژوهشکده و بانک اطلاعات باقرالعلوم[ ع] درامور ذیل خلاصه می شود:

1.ایجاد هماهنگی بین فعالیتهای پژوهشی , نگارشی در چهارچوب علوم و معارف اسلامی

2. پیشگیری از دوباره کارهای غیر لازم وایجاد توازن , در قلمرو تحقیق و تالیف و جلوگیری از تورمم کاری در موضوع واحد و سطح واحد و شکل قالب ثابت .

3. سازماندهی دست آورد پژوهشهای عالمان حل و گذشته واحیای کتابخانه های کشور وایجاد پیوند نزدیک بین کتابخانه ها و کتابخوان ها, به منظوراستفاده بیشتر و بموقع از زحمات مولفان و مترجمان علوم اسلامی در طول تاریخ درخشان اسلام .

4. شناسایی کمبودهای تحقیقی , تالیفی , مطبوعاتی و هدایت اصحاب فکر وارباب قلمک در جهت نگارش و تحقیق در موضوعات لازم , در سطوح و قالب های نگارشی مورد نیاز جامعه اسلامی .

5. پاسخگویی سریع و دقیق به پرسشهای ماخذ شناسی علوم و معارف اسلامی .

6. شناسایی و معرفی کارشناسان و متخصصان علوم و معارف اسلامی و جستجوگران و علاقمندان , بهره وری از چهره های دارای تحقیق و تجربه در رابطه با علوم و معارف اسلامی و به عبارت ساده تری , تدوین[ علم الرجال] زنده علوم و معارف اسلامی .

7. فراهم آوردن امکان عرضه سریع و دقیق علوم و معارف اسلامی متناسب با نیازهای فکری و علمی ,از طریق سازماندهی , سطح یابی و ارزیابی و سبک شناسی مطبوعات , کتب و دیگر منابع علوم و معارف اسلامی .

8. صرفه جویی در عمر گرانبهای کلیه دست اندرکاران پژوهش , آموزش , تقنین , تبلیغ و دیگر تلاشهای فرهنگی .

9. فراهم آوردن زمینه مناسب برای پرداختن به نیازهای جدید جامعه واجتهاد در مسائل مستحدثه و برداشتن بار تتبع و ردیابی موضوعات , در کتب و منابع ,از دوش پژوهشگران علوم اسلامی .

10. فراهم آوردن شرایط مناسب برای مقایسه اندیشه ها وافکار و تصفیه فرهنگ اسلامی از میراث شوم : جهل و جعل و تحریف و زمینه سازی برای وحدت برداشت و فهم و فتوااز طریق احاطه به کل منابع و ماخذ مربوط به هر موضوع اسلامی .

نکات یاد شده بخشی ازاهداف پژوهشکده است که با تکمیل بانک اطلاعات باقرالعلوم[ ع] آدرس دقیق هر موضوع در[ مدینه العلم] وحی مشخص می شود و آثار تدوین شده در رابطه با علوم و معارف دین , سازماندهی , طبقه بندی , سطح یابی وارزیابی می گردد.

نظر دهید »

کتاب سلام ابراهیم 2شرح حال زندگی نامه شهید ابراهیم هادی

ارسال شده در 10 خرداد 1397 توسط فانوس در بدون موضوع

اوضاع جوانان محله ما روز به روز بدتر می شد. هر روز غروب، دسته دسته جوان ها را می دیدم که به سوی کاباره و مشروب فروشی ها می رفتند. هر روز هم تعداد این مراکز فساد در جنوب تهران بیشتر می شد. اهل دین و ایمان، روز به روز از تعدادشان کاسته می شد و در عوض، جوان های معتاد و مست، جای آنها رو می گرفت! این اوضاع را در اوایل دهه پنجاه در محله ی خودمان شاهد بودم. من با اینکه در یک خانواده ی روحانی بزرگ شده بودم، اما در آستانه بلوغ، هر روز چنین جوانان را در کوچه و محله می دیدم. شک نداشتم که این موج فساد، مرا هم با خود خواهد برود. مدت کوتاهی بود که به زورخانه حاج حسن نجار می رفتم. کمی زور بازو پیدا کردم. یک روز متوجه شدم که جوان های انتهای کوچه ما، برای عبور دختر ها مزاحمت ایجاد کرده اند. برای همین با چند نفر از دوستام مثل مهدی، حسن قمی و (شهید) سید جواد مجد پور به سمت آنها رفتیم تا یک دعوای حسابی راه بیندازیم. مهدی با اینکه قد و میرزاکوچک بود اما یک قمه با خودش آورد و داد و بیداد می کرد! کار بالا گرفت. هنوز به صورت جدی دعوا شروع نشده بود که چند نفری جلو آمدند و.ما را آشتی دادند. یکی از کسانی که آن روز برای اولین بار دیدم، جوانی به نام ابراهیم هادی بود. ابراهیم از قبل با مهدی دوست بود و من را هم می شناخت، اما من او را ندیده بودم. آن دعوا باعث آشنایی و رفاقت ما با بچه های ته کوچه شد. ابراهیم بعد از اینکه موضوع دعوا را به اتمام رسی، رو به من با لبخند گفت: «شما چه کاره ای، وقت بیکاری چه می کنی؟» گفتم ما روزها سرکار توی بازار و شبها می رویم زورخانه، اگه دوست داشتی شما هم بیا، نزدیکه، اون طرف خیابان، بغل مسجد سلمان. زورخانه حاج حسن نجار. بخشی متن کتاب/ ص 26

نظر دهید »

زندگی نامه مالک اشتر

ارسال شده در 10 خرداد 1397 توسط فانوس در بدون موضوع

زندگی نامه مالک اشتر
مالک بن یغوث نخعی معروف به مالک اشتر از شاخه ی نخع و از قبیله مذحج و اهالی یمن“و از فرماندهان نظامی و بزرگ و از دلاوران شجاع و از یاران خاص امیر المومنین (ع)بود. مالك اشتر از شاخه نخع از قبيله مذحج بود. مالك قبل از بعثت رسول اكرم متولد شده بود، ولي از زندگي وي قبل از ورود نمايندگان پيامبر به يمن اطلاعي در دست نيست. وي در سالهاي پاياني حيات پيامبر (ص) اسلام آورد و در عهد خلافت راشدين به شام مهاجرت نمود.وي در فتوحات اسلامي عهد خليفه اول و دوم، مخصوصا در از پاي در آوردن هماوردان نقش مهمي داشت. او ظاهرا پس از نبرد قادسيه در كوفه اقامت گزيد. مالك كه از بزرگان يماني كوفه محسوب مي گرديد، در دوره خلافت عثمان به مقابله با زياده خواهي هاي حكام اموي برخاست و از حقوق جهادگران دفاع مي نمود . او مردی بسیار قوی و از رهبران و بزرگان شیعه است و بسیار عالم و زاهد بود و با فقر زندگی میکرد بر قوم خود ریاست داشت وبا جماعت کوفی برای مطالبه ی حقوق خودشان به نزد خلیفه ی سوم(عثمان)رفت.“سعید بن عاص“والی عثمان در کوفه به دستور عثمان ودر ادامه سیاست تبعیدی که عثمان ان را دنبال میکرد“مالک را به همراه ۹ نفر دیگر به شام تبعید و بعد به کوفه برگرداند و مجددا به حمص تبعید کرد.
مالک مردم را برای بیعت با حضرت علی(ع) رهبری کرد. در جنگ جمل صفین و نهروان امام را همراهی کرد. رشادتها وجان فشانی های او در این جنگها در تاریخ ثبت است.در صفین اهل شام را در هم کوبید تا انکه جنگ را به سمت معاویه رساند و قبل از انکه سپاهیان وفریب قران بر سر نیزه کردن را بخورند و امام (ع) مجبور به پذیرش حکمیت شود و پیروزی را نزدیک کرده بود . وی در جنگ با کفار شرکت میکرد و در واقعه ی یرموک حاضر بود وچشمش در این واقعه پاره شد. و به همین علت او را اشتر (کسی که پلک چشمش برگشته) می گفتند. مالک فرماندار نصیبین در نزدیکی جزیره از طرف امام بود که جنگی را بر ضد متمردین واز اصحاب معاویه به فرماندهی ضحاک در شمال رهبری کرد.

مالك پس از كشته شدن عثمان، در خلافت امیر مؤمنان (علیه السلام) بسیار تلاش كرد و با حضرت بیعت نمود و از سرداران بزرگ سپاه حضرت گردید. وى از شیعیان بسیار پاى بند و یارى دهندگان به امیرالمؤمنین (علیه السلام) بود، به طورى كه رابطه دوستى او با مولاى متقیان آن قدر زیاد بود كه امام على (علیه السلام) پس از مرگ وى فرمود: «رحم الله مالكاً، فلقد كان لى كما كنت لرسول الله (صلى الله علیه وآله); خداوند مالك را رحمت كند، او براى من همان گونه بود كه من براى رسول خدا (صلى الله علیه وآله)بودم.»

از آن جا كه معاویه از این رابطه معنوى بین امام (علیه السلام) و مالك آگاهى داشت دستور داده بود كه در خطبه ها علاوه بر لعن امیرالمؤمنین (علیه السلام)، و امام حسن (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام)، نیز به مالك اشتر و عبدالله بن عباس لعن هم كنند.

در شجاعت و دلاورى این مرد الهى همین بس كه ابن ابى الحدید درباره اش مى گوید: پاداش مادرى كه چون مالك اشتر را پرورده است با خدا باد، كه اگر كسى سوگند بخورد كه خداوند متعال میان عرب و عجم شجاع تر از او، جز استادش على (علیه السلام) نیافریده است، من بر او بیم گناه ندارم، و چه نیكو گفته است آن كسى كه وقتى درباره مالك اشتر از او پرسیدند، گفت: من درباره مردى كه زندگانى او مردم شام را شكست داد و مرگش مردم عراق را شكست داد، چه بگویم؟

مالك در حدیث پیامبر (صلى الله علیه وآله)

ابن ابى الحدید مى نویسد: محدثان حدیثى از پیامبر (صلى الله علیه وآله) نقل كرده اند كه بر فضیلت و منزلت والاى مالك اشتر دلالت مى كند و آن شهادت و گواهى قاطع پیامبر (صلى الله علیه وآله) بر مؤمن بودن مالك است و حدیث مزبور را در داستان وفات ابوذر در محل تبعیدگاهش ربذه نقل كرده ایم. در این جا به طور اجمال و اشاره به آن حدیث اكتفا مى كنیم.

ابوذر غفارى مى گوید: از پیامبر خدا شنیدم كه فرمود: «یكى از شما در فلات دور افتاده اى مى میرد و گروهى از مؤمنان بر جنازه اش حاضر مى شوند» و آن كس من هستم كه در بیابان ربذه از دنیا مى روم و عده اى از راه خواهند رسید و مرا كفن و دفن خواهند نمود و طولى نكشید كه عده اى از مسلمانان از راه رسیدند و او را كفن و دفن كردند. از جمله این افراد مالك اشتر است كه پیش نماز آن گروه شد و بر جنازه ابوذر نماز گزارد. بنابراین مالك اشتر از جمله كسانى است كه رسول خدا (صلى الله علیه وآله) به ایمان و صالح بودن او به طور غیابى شهادت داده است.

دعاى مالك كنار قبر ابوذر، حاكى از عمق ایمان اوست . پس از آن كه مالك اشتر و همراهان از دفن بدن مطهر ابوذر غفارى فارغ شدند. مالك در كنار قبر ابوذر ایستاد و چنین دعا كرد:

«بار پروردگارا، این ابوذر صحابى و یار رسول خدا است كه تو را در میان بندگانت پرستش كرد و در راه تو با مشركان جنگید و در دین تو بدعتى ننهاد و تغییرى ایجاد نكرد، لكن اگر منكرى مى دید با قلب و زبانش اعتراض مى كرد و به همین جهت بر او ستم شد و تبعید شد و از حقش محروم گردید و تحقیر و كوچك شد تا آن كه در غربت تنها جان سپرد. بار پروردگارا آنان كه او را محروم كردند و از سرزمین هجرت و حرم رسول خدا بیرونش نمودند، هلاك و نابود گردان.»آن گاه دیگران آمین گفتند و غذایى را كه همسر ابوذر آماده كرده بود، تناول كردند.

نظر دهید »
  • 1
  • ...
  • 7
  • 8
  • 9
  • ...
  • 10
  • ...
  • 11
  • 12
  • 13
  • ...
  • 14
  • ...
  • 15
  • 16
  • 17
  • ...
  • 21
 خانه
 تماس
 ورود
آبان 1405
شن یک دو سه چهار پنج جم
 << <   > >>
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

خدایا فانوس راهم باش

  • خانه
  • اخیر
  • آرشیوها
  • موضوعات
  • آخرین نظرات

جستجو

موضوعات

  • همه
  • بدون موضوع

فیدهای XML

  • RSS 2.0: مطالب, نظرات
  • Atom: مطالب, نظرات
  • RDF: مطالب, نظرات
  • RSS 0.92: مطالب, نظرات
  • _sitemap: مطالب, نظرات
RSS چیست؟
کوثربلاگ سرویس وبلاگ نویسی بانوان